ปัจจุบันนี้มหาวิทยาลัยหลายๆแห่งต่างมีเครื่องมือ AI เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของการเรียนการสอน ตามการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีในยุคนี้ แต่คำถามคือ “ถ้ามีเครื่องมือพร้อม แต่คนใช้ยังไม่รู้ว่าจะนำมาใช้กับการสอนจริงๆ ได้อย่างไร จะเกิดอะไรขึ้น?” เพราะหากเป็นเช่นนั้น AI ก็จะเป็นเพียงเครื่องมือที่มีอยู่ แต่ไม่ได้กลายเป็นส่วนหนึ่งของการเรียนการสอนอย่างแท้จริง…
นี่จึงเป็นเหตุผลที่การเปลี่ยนผ่านด้านการศึกษาไม่ได้จบลงในวันที่ติดตั้งเทคโนโลยีเสร็จ
AI Change Management by Demeter ICT ทำอย่างไรให้ AI เข้าไปอยู่ในห้องเรียนจริง?
Demeter ICT ได้รับโอกาสจากสถาบันเทคโนโลยีแห่งเอเชีย หรือ AIT ให้เข้าไปมีส่วนร่วมในด้าน AI Change Management ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของโครงการ “AIT Speedboat Project” โดยมีเป้าหมายสำคัญคือการช่วยให้อาจารย์สามารถนำ AI และเทคโนโลยีดิจิทัลมาประยุกต์ใช้กับการเรียนการสอนได้จริง
เราจึงออกแบบการอบรม AI Change Management สำหรับอาจารย์ของ AIT เป็นเวลา 2 วัน โดยไม่ได้เริ่มต้นจากคำถามว่า
“AI มีฟีเจอร์อะไรให้เราใช้บ้าง?” แต่เริ่มจากคำถามที่สำคัญกว่านั้นว่า
“เราจะนำเทคโนโลยีมาช่วยให้อาจารย์สอนได้ดีขึ้น โดยยังคงคุณภาพทางวิชาการไว้ได้อย่างไร?”
เพราะการเปลี่ยนผ่านด้านการศึกษาไม่ได้เกิดขึ้นเพียงแค่วันที่มหาวิทยาลัยมีเทคโนโลยีใหม่ ๆ เข้ามา แต่เกิดขึ้นเมื่อ อาจารย์สามารถนำเทคโนโลยีเหล่านั้นมาใช้เพื่อช่วยให้การสอนดีขึ้นได้จริง
วันที่ 1: เปลี่ยนเทคโนโลยีให้กลายเป็นส่วนหนึ่งของการสอน
ในวันแรกเราไม่ได้เริ่มจากการไล่สอนว่าเครื่องมือแต่ละตัวทำอะไรได้บ้าง แต่เริ่มจาก “กระบวนการสอนจริงของอาจารย์” โดยเชื่อมโยง Google Calendar, Cisco Room, Google Meet, Google Drive และ Google Classroom ให้ทำงานต่อเนื่องกัน ตอบโจทย์รูปแบบการเรียนการสอนแบบผสมผสานที่มีทั้งนักศึกษาออนไลน์และออนไซต์ ให้สามารถเข้าถึงเนื้อหาและมีส่วนร่วมกับชั้นเรียนได้ใกล้เคียงกันมากที่สุดตั้งแต่เริ่มเรียนไปจนถึงการจัดเก็บและเผยแพร่บทเรียนหลังจบคลาส
เมื่อกระบวนการพื้นฐานเริ่มเป็นระบบแล้ว เราจึงค่อยนำ AI เข้ามาช่วยอีกขั้น เช่น
- Gemini สามารถช่วยอาจารย์นำโจทย์หรือไอเดียที่มีอยู่ มาต่อยอดเป็นโครงร่างบทเรียน คำถาม หรือกิจกรรมการเรียนรู้ได้
- Gemini Notebook (NotebookLM) ช่วยให้อาจารย์ทำงานกับเอกสารและแหล่งข้อมูลที่เลือกไว้ได้ง่ายขึ้น ทั้งการวิเคราะห์ เปรียบเทียบ และสรุปข้อมูลเพื่อนำไปใช้เตรียมการสอน ที่สำคัญคือคำตอบจะอ้างอิงจากข้อมูลที่ป้อนเข้าไปเป็นหลัก ทำให้สามารถตรวจสอบที่มาของข้อมูลได้ และมั่นใจได้ว่าเนื้อหายังคงอยู่บนแหล่งข้อมูลที่เลือกไว้
จะเห็นได้ว่า AI ไม่ได้มาแทนอาจารย์ในการออกแบบบทเรียน แต่ช่วยเปลี่ยนไอเดียของอาจารย์ให้กลายเป็นร่างบทเรียนได้เร็วขึ้น เพื่อให้อาจารย์นำไปปรับและต่อยอดให้เหมาะกับคลาสของตัวเอง
วันที่ 2: ไม่ใช่แค่ใช้ AI เป็น แต่ต้องใช้ให้เป็น
เขียนพร้อมพ์ให้ได้ผลลัพธ์ตรงใจ
วันนี้อาจารย์จะได้เรียนรู้วิธีการสร้างคำสั่งหรือ Prompt ใน Gemini เพื่อให้ผลลัพธ์ตรงใจตามกรอบที่ต้องการ โดยมี 4 องค์ประกอบ คือ “บทบาท → งานที่ต้องการ → บริบท → รูปแบบผลลัพธ์”
ซึ่งในความจริงแล้ว หัวใจของการเขียน Prompt ไม่ได้อยู่ที่การเขียนคำสั่งให้ยาวหรือซับซ้อน แต่อยู่ที่การบอก AI ให้ชัดว่า:
- นักศึกษาของเราคือใคร?
- เราต้องการให้นักศึกษาเรียนรู้อะไร?
- อยากให้ AI ช่วยสร้างอะไร?
- มีเงื่อนไขหรือข้อจำกัดอะไรบ้าง?
- อยากได้ผลลัพธ์ออกมาในรูปแบบไหน?
เพราะยิ่งโจทย์ชัด AI ก็ยิ่งมีโอกาสสร้างผลลัพธ์ที่ตรงกับสิ่งที่ผู้สอนต้องการมากขึ้น
ตรวจสอบคุณภาพและความถูกต้องของเนื้อหา
นอกจากนี้การใช้ AI ที่ดีไม่ได้จบลงทันทีที่เราได้คำตอบ เพราะสิ่งหนึ่งที่อาจารย์ควรกระทำคือ “การตรวจสอบคุณภาพและความถูกต้องของเนื้อหา” ถึงแม้ว่า AI จะช่วยสร้างเนื้อหาได้รวดเร็ว แต่ก่อนนำไปใช้ อาจารย์ยังคงต้องตรวจสอบ ปรับปรุง และพิจารณาว่าเนื้อหานั้นเหมาะสมกับการเรียนการสอนหรือไม่ จึงออกมาเป็น 4 กระบวนการดังนี้
“AI สร้างผลลัพธ์ → คนตรวจสอบ → ปรับปรุง → ยืนยันความถูกต้อง → ตัดสินใจนำไปใช้”
การใช้ AI ให้ปลอดภัยและเหมาะสม
การใช้ AI ในห้องเรียน ไม่ได้มีแค่เรื่องของการได้คำตอบที่ถูกต้องเท่านั้น อีกเรื่องที่เราให้ความสำคัญคือการใช้ AI ให้ปลอดภัยและเหมาะสม ทั้งเรื่องข้อมูลส่วนตัว การเข้าถึงเอกสาร ลิขสิทธิ์ และการใช้ AI ในการเรียนของนักศึกษา
เราไม่ได้กำหนดว่า AI ต้อง “ห้ามใช้” หรือ “ใช้ได้ทุกกรณี” แต่เปิดโอกาสให้อาจารย์เลือกวิธีที่เหมาะกับแต่ละวิชาได้ เช่น
- วิชานี้ไม่อนุญาตให้ใช้ AI
- ใช้ได้ แต่ต้องบอกว่าใช้ AI ช่วยตรงไหน
- กำหนดให้ใช้ AI และนำทักษะการใช้ AI มาเป็นส่วนหนึ่งของการเรียนรู้
เพราะเมื่อ AI เข้ามาอยู่ในห้องเรียน คำถามอาจไม่ใช่แค่
“เราจะจับได้อย่างไรว่านักศึกษาใช้ AI?” แต่ควรเปลี่ยนเป็น
“เราจะออกแบบการประเมินอย่างไรให้มองเห็นกระบวนการคิดและความสามารถที่แท้จริงของนักศึกษา?”
สิ่งสำคัญจึงไม่ใช่แค่การจับว่าใครใช้ AI แต่คือการกำหนดกติกาให้ชัดเจนว่าใช้ได้แค่ไหน ต้องบอกหรือไม่ว่าใช้ AI และออกแบบงานอย่างไรให้ยังเห็นได้ว่านักศึกษาเข้าใจและคิดด้วยตัวเอง
สรุป: เมื่อ AI เป็นผู้ช่วย ไม่ใช่ผู้แทน อาจารย์ยังเป็นคนตัดสินใจ
ตลอดการอบรม 2 วัน โปรแกรม AI Change Management นี้ทำให้อาจารย์เห็นว่า AI ไม่ได้เข้ามาแทนอาจารย์ แต่เป็นอีกหนึ่งเครื่องมือที่ช่วยให้งานบางอย่างง่ายและเร็วขึ้น และอาจารย์ยังเป็นคนตัดสินใจและดูแลคุณภาพของการสอน
เพราะสุดท้ายแล้ว เทคโนโลยีจะมีประโยชน์ก็ต่อเมื่อคนสามารถนำมันมาใช้กับงานจริงได้ และใช้ได้อย่างเหมาะสม
หากองค์กรกำลังวางแผนปรับเปลี่ยนการทำงานด้วย AI แต่ไม่รู้ว่าจะเริ่มต้นอย่างไร Demeter ICT พร้อมให้คำปรึกษาด้าน AI Change Management ตั้งแต่การวางแนวทางการนำ AI มาใช้ การเตรียมความพร้อมของบุคลากร ไปจนถึงการออกแบบกระบวนการทำงานให้เหมาะกับองค์กร เพื่อให้การเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นได้จริง และช่วยให้คนในองค์กรสามารถนำ AI มาใช้เป็นส่วนหนึ่งของการทำงานได้อย่างมั่นใจและมีประสิทธิภาพ
เกี่ยวกับผู้เขียน
ดร. วรัญญู สุจิวรพันธ์พงศ์ ปัจจุบันเป็น Founder & CEO ของบริษัท ดีมีเตอร์ ไอซีที จำกัด พาร์ทเนอร์ระดับ Premier Partner ของ Google และ Zendesk ในระดับ APAC ที่มีลูกค้าใช้บริการ Google และ Zendesk มากที่สุดในประเทศไทย และให้บริการลูกค้าในประเทศจีน และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (ASEAN) โดยมีลูกค้ารวมกันกว่า 4,600 ราย ดร. วรัญญูฯ มีประสบการณ์ในการทำงานด้านเทคโนโลยีสารสนเทศมากกว่า 25 ปี เคยทำงานเป็นผู้บริหารระดับสูงในองค์กรขนาดใหญ่ทั้งธนาคาร ธุรกิจผู้ให้บริการไอที และบริษัทที่ปรึกษาทางธุรกิจ
ระบบอีเมลองค์กรและชุดแอปพลิเคชันเพื่อการทำงานร่วมกัน ตอบโจทย์สำหรับทุกธุรกิจ
บริษัท ดีมีเตอร์ ไอซีที จำกัด - พันธมิตรระดับ Google Premier Partner
ตัวแทนจำหน่าย Google Workspace ในประเทศไทยและเอเชียแปซิฟิกอย่างเป็นทางการ
